Cố vấn chuyên môn: Tiến sĩ Hà Thính Học – Trợ Thính Newlife
Rất nhiều bậc phụ huynh khi nhận kết quả tầm soát thính lực sơ sinh của con với kết luận “1 bên Đạt (Pass) – 1 bên Không đạt (Refer)” thường mang tâm lý chủ quan. Suy nghĩ phổ biến nhất là: “Chắc không sao đâu, hỏng một tai thì bé vẫn còn một tai khỏe mạnh để nghe cơ mà!”.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn y khoa chuyên sâu, việc mất thính lực một bên ở trẻ sơ sinh mang lại những hệ lụy thầm lặng nhưng ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển ngôn ngữ và trí não của trẻ sau này. Trong bài viết dưới đây, Tiến sĩ Hà Thính Học từ Trợ Thính Newlife sẽ giúp ba mẹ hiểu rõ bản chất của tình trạng này và đưa ra những hướng can thiệp chuẩn xác nhất.
Tóm Tắt Nhanh Cho Ba Mẹ
- Định nghĩa: Là tình trạng trẻ sinh ra có một tai nghe bình thường, tai còn lại bị suy giảm thính lực (từ nhẹ đến điếc sâu).
- Nhận biết: Rất khó phát hiện bằng mắt thường vì bé vẫn phản xạ với âm thanh nhờ tai khỏe. Thường chỉ phát hiện chính xác qua đo thính lực đồ (OAE, ABR).
- Tác hại: Trẻ mất khả năng định hướng nguồn âm thanh, nghe vô cùng khó khăn trong môi trường ồn ào và dễ bị chậm phát triển ngôn ngữ, mệt mỏi về mặt nhận thức.
- Giải pháp: Tùy mức độ, bé sẽ được chỉ định đeo máy trợ thính thông thường, hệ thống máy CROS hoặc phẫu thuật cấy ốc tai điện tử.

Thế nào là điếc 1 bên tai bẩm sinh?
Điếc 1 bên tai bẩm sinh (Unilateral Hearing Loss – UHL) là tình trạng một em bé ngay khi sinh ra đã bị suy giảm hoặc mất hoàn toàn khả năng cảm nhận âm thanh ở một bên tai, trong khi bên tai kia vẫn có ngưỡng nghe bình thường.
Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể do dị dạng cấu trúc vành tai, ống tai, bất thường ở chuỗi xương con (tai giữa), hoặc tổn thương sâu tại tế bào lông ốc tai và dây thần kinh thính giác do các bệnh lý trong thời kỳ mẹ mang thai (nhiễm virus CMV, sinh non…).
Cách nhận biết trẻ sơ sinh bị điếc 1 bên tai
Sự nguy hiểm của điếc 1 bên tai nằm ở chỗ nó rất dễ bị bỏ qua. Vì bé vẫn có một tai khỏe mạnh, não bộ vẫn nhận được tín hiệu âm thanh, nên trẻ vẫn sẽ giật mình khi có tiếng động lớn hoặc quay đầu khi mẹ gọi.
Tuy nhiên, nếu tinh ý quan sát trong sinh hoạt hàng ngày, ba mẹ có thể nhận thấy một số dấu hiệu bất thường sau:
-
Thiên lệch hướng nghe: Khi có tiếng động phát ra, bé thường chỉ quay đầu về một hướng cố định (hướng của tai khỏe mạnh) thay vì quay đúng về phía nguồn phát âm thanh.
-
Bỏ lỡ âm thanh nhỏ: Nếu ba mẹ đứng ở phía bên tai bị khiếm thính và thì thầm hoặc gọi nhỏ, bé thường không có phản ứng.
-
Chậm nói nhẹ: So với các bạn đồng trang lứa, quá trình bập bẹ và phát âm từ đơn của bé có thể diễn ra chậm hơn một chút.
Lời khuyên từ chuyên gia: Quan sát bằng mắt thường mang tính rủi ro rất cao. Cách duy nhất và chính xác nhất để chẩn đoán điếc 1 bên tai là thực hiện Tầm soát thính lực chuyên sâu (Đo OAE và Điện thính giác thân não ABR) ngay trong những tháng đầu đời.

Tìm hiểu thêm về: Tổng quan về điếc bẩm sinh ở trẻ
Hậu quả khi mất thính lực một bên (Tại sao 1 tai là không đủ?)
Tạo hóa sinh ra con người với hai chiếc tai (Binaural hearing) là có lý do. Việc chỉ nghe bằng một tai giống như việc bạn phải nhìn thế giới bằng một con mắt – bạn vẫn nhìn thấy, nhưng sẽ mất đi chiều sâu. Dưới đây là 3 hệ lụy lớn nhất đối với trẻ điếc một bên:
-
Mất khả năng định hướng âm thanh: Để biết tiếng xe cộ hay tiếng gọi phát ra từ đâu, não bộ cần so sánh thời gian âm thanh truyền đến 2 tai. Trẻ điếc 1 bên không có khả năng này, dẫn đến nguy cơ kém an toàn khi tham gia giao thông hoặc sinh hoạt sau này.
-
Hiệu ứng “Bóng râm của đầu” (Head Shadow Effect): Đầu của trẻ đóng vai trò như một vật cản. Âm thanh (đặc biệt là các phụ âm âm tần số cao) phát ra từ phía tai điếc sẽ bị hộp sọ cản lại, khiến tai khỏe không thể nghe rõ. Điều này làm trẻ cực kỳ khó giao tiếp trong môi trường ồn ào (như lớp học, sân chơi).
-
Kiệt sức về nhận thức: Vì não bộ luôn phải căng ra để phán đoán, chắt lọc âm thanh và đoán khẩu hình miệng, trẻ sẽ tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Hậu quả là trẻ hay bị mệt mỏi, mất tập trung, kết quả học tập giảm sút và dễ trở nên tự ti, thu mình.
@tiensihathinhhoc Nghe kém một bên là gì? Giảm thính lực một bên có ảnh hưởng như thế nào? #nghekem #thinhluc #maytrothinh #octaidientu #thinhhoc ♬ nhạc nền – tiensihathinhhoc – Tiến sĩ Hà thính học
Giải pháp can thiệp thính học
Với sự phát triển của công nghệ thính học, trẻ bị điếc 1 bên tai hoàn toàn có cơ hội tìm lại sự cân bằng âm thanh. Tùy thuộc vào mức độ nghe kém của bên tai bệnh, Tiến sĩ Hà và các chuyên gia tại Trợ Thính Newlife sẽ đưa ra phác đồ cụ thể:
Trường hợp 1: Tai bệnh bị nghe kém từ nhẹ đến nặng
-
Giải pháp: Đeo Máy trợ thính thông thường cho bên tai bị điếc. Máy sẽ khuếch đại âm thanh để bù đắp phần thính lực bị hao hụt, giúp tái tạo khả năng nghe hai tai tự nhiên cho bé.
Trường hợp 2: Tai bệnh bị điếc sâu (Điếc hoàn toàn)
Với mức độ điếc sâu, máy trợ thính thông thường không còn tác dụng. Trẻ sẽ có 2 lựa chọn can thiệp công nghệ cao:
-
Hệ thống Máy trợ thính CROS: Đây là công nghệ truyền tín hiệu âm thanh chéo. Trẻ sẽ đeo 2 thiết bị. Thiết bị ở bên tai điếc đóng vai trò là “Micro” thu âm thanh, sau đó truyền tín hiệu không dây sang thiết bị nhận (được đeo ở bên tai khỏe). Nhờ đó, tai khỏe sẽ “nghe thay” cho cả hai bên, giúp trẻ triệt tiêu được điểm mù âm thanh.
-
Cấy ốc tai điện tử (Cochlear Implant): Đây là giải pháp y khoa triệt để nhất hiện nay. Bác sĩ sẽ phẫu thuật cấy một thiết bị điện tử trực tiếp vào ốc tai bị hỏng để kích thích dây thần kinh thính giác. Phương pháp này giúp phục hồi khả năng nghe “hai tai thực sự”, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và tư duy hoàn thiện nhất.

@tiensihathinhhoc Các cách khắc phục nghe kém một bên. #nghekem #cros #maytrothinh #octaidientu #giamthinhluc ♬ nhạc nền – Tiến sĩ Hà thính học
Lời nhắn nhủ từ Trợ Thính Newlife
Mất thính lực một bên là một rào cản vô hình nhưng tác động rất lớn đến sự tự tin và hành trình tiếp thu tri thức của trẻ. Ba mẹ tuyệt đối không nên chủ quan chờ đợi bé lớn lên mới tính cách khắc phục.
👉 Nếu bé yêu của bạn có dấu hiệu nghe kém hoặc từng có kết quả sàng lọc thính lực không đạt 1 bên, hãy liên hệ ngay Hotline 0862 015 001. Đội ngũ chuyên gia tại Trợ Thính Newlife luôn sẵn sàng đồng hành, đo khám chuyên sâu và đưa ra giải pháp bảo vệ tương lai cho đôi tai của bé.
