tri liệu ngôn ngữ

Trị liệu ngôn ngữ AVT: Chìa khóa vàng giúp trẻ khiếm thính nghe và nói tự nhiên

Hành trình cùng con vượt qua rào cản khiếm thính chưa bao giờ là dễ dàng. Thấu hiểu những lo lắng của ba mẹ, Trợ Thính Newlife mong muốn chia sẻ một giải pháp mang tính bước ngoặt: Trị liệu ngôn ngữ AVT (Trị liệu Thính giác – Lời nói). Cho dù gia đình lựa chọn chiến lược giao tiếp nào, khả năng nghe luôn là một công cụ vô cùng hữu ích để trẻ kết nối với thế giới. Với phương pháp này, việc trẻ khiếm thính có thể phát triển ngôn ngữ, tự tin giao tiếp và hòa nhập học tập cùng bạn bè đồng trang lứa là điều hoàn toàn khả thi.

Trị liệu ngôn ngữ AVT (Auditory Verbal Therapy) là gì?

Trị liệu Thính giác – Lời nói (AVT) là một phương pháp dạy trẻ nghe kém cách nghe và nói khi sử dụng thiết bị trợ thính (ví dụ: máy trợ thính hoặc ốc tai điện tử) và các thiết bị liên quan khác. Phương pháp AVT sử dụng thiết bị trợ thính, cùng với sự hỗ trợ của cha mẹ, giúp trẻ phát triển khả năng nghe và nói một cách tự nhiên.

Đây là một chương trình huấn luyện có tính chuyên môn cao, can thiệp sớm, lấy gia đình làm trung tâm, trang bị cho cha mẹ và người chăm sóc những công cụ để hỗ trợ sự phát triển khả năng nói và ngôn ngữ nói của trẻ điếc thông qua việc nghe.

chuyen-gia-thinh-hoc-huong-dan-phu-huynh-tri-lieu-avt

Sự khác biệt cốt lõi của AVT

Có một số lựa chọn khác nhau dành cho cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ hoặc em bé khiếm thính, bao gồm Ngôn ngữ ký hiệu, Song ngữ, Giao tiếp tổng thể, Trị liệu Ngôn ngữ – Lời nói kết hợp đọc khẩu hình và Trị liệu Thính giác – Lời nói (AVT).

Tuy nhiên, AVT có sự khác biệt nhất định so với các phương pháp khác. Điểm nổi bật nhất là phương pháp tập trung vào kỹ năng nghe, do đó sẽ không hướng dẫn việc đọc khẩu hình miệng hoặc sử dụng ngôn ngữ ký hiệu. Phương pháp tập trung vào việc can thiệp sớm cho trẻ em có độ tuổi từ 0 – 5 tuổi và được hướng dẫn, theo dõi bởi một chuyên gia trị liệu AVT – có thể là giáo viên của người điếc, chuyên gia trị liệu ngôn ngữ – lời nói, chuyên gia thính học được đào tạo, v.v.

Tại sao trẻ khiếm thính cần can thiệp trị liệu ngôn ngữ sớm?

Sự phát triển tối ưu về ngôn ngữ nghe và nói của trẻ cần được xây dựng trên một nền tảng thính giác vững chắc. Nếu không được can thiệp sớm, trẻ khiếm thính có thể bị chậm các kỹ năng giao tiếp, đọc, viết và tư duy so với bạn bè cùng trang lứa.

“Giai đoạn vàng” của sự phát triển não bộ 

Khả năng nghe phụ thuộc vào sự kích thích và phát triển của vỏ não thính giác.

  • Khi được 3 tuổi rưỡi, bộ não con người đã hoàn thành phần lớn quá trình phát triển, một phần quan trọng làm nền tảng cho mọi tư duy và học tập.
  • Sự mềm dẻo thần kinh – khả năng của não bộ cho phép tiếp nhận các kiến thức mới – hoạt động tích cực nhất trong giai đoạn nhạy cảm này, tạo ra tiền đề để trẻ có thể học cách hiểu âm thanh hiệu quả.
  • Do tính chất mềm dẻo của hệ thần kinh, vỏ não thính giác cần được kích thích càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là trước 3 năm tuổi.
  • Điều này có nghĩa là việc can thiệp sớm cần phải được thực hiện càng sớm càng tốt và lý tưởng nhất là trong vòng 3 năm rưỡi đầu tiên.

giai đoạn vàng của phát triển não bộ

Rủi ro nếu can thiệp muộn

Nếu không được can thiệp sớm, trẻ khiếm thính có thể không có các kỹ năng cần thiết như đọc, viết và tư duy tương đương với trẻ cùng lứa. Trẻ khiếm thính sẽ có xuất phát điểm muộn hơn, và cần nhiều thời gian để có thể tham gia các chương trình học tập sau này. Nền tảng nghe vững chắc sẽ cung cấp nền tảng cho các kỹ năng hiểu, nói, đọc và viết.

Các chiến lược trị liệu ngôn ngữ hiệu quả cha mẹ có thể áp dụng tại nhà

Trong phương pháp AVT, cha mẹ chính là những người hướng dẫn chính yếu của trẻ. Thông qua các buổi trị liệu kết hợp hoạt động vui chơi, cha mẹ và người thân được cung cấp những kỹ năng và chiến lược AVT giúp phát triển ngôn ngữ nghe và lời nói của trẻ. Sau đây là một số kĩ thuật giúp bạn có thể tập kỹ năng nghe cho trẻ:

1. Nguyên tắc “Mở mắt – Mở máy” 

  • Trẻ em nghe kém cần được đeo thiết bị trợ thính trong toàn bộ thời gian thức.
  • Việc đeo máy thường xuyên là vô cùng quan trọng. Nếu trẻ chỉ đeo máy khoảng 4 giờ/ngày, trẻ sẽ mất tới 6 năm để có được thời gian nghe tương đương với 1 năm của trẻ bình thường.
  • Cần kiểm tra thiết bị định kỳ vài lần trong ngày để đảm bảo máy không gặp trục trặc(bao gồm việc kiểm tra tình trạng pin máy trợ thính…). Nếu trẻ đột nhiên không phản hồi với âm thanh, hãy giả định là thiết bị đang không hoạt động thay vì nghĩ trẻ đang mệt.

2. Chiến lược “Nghe trước, nhìn sau” 

  • Chúng ta cần đảm bảo kỹ năng nghe của trẻ được tối ưu hóa để trẻ có thể vừa nghe vừa quan sát.
  • Ba mẹ nên ngồi cạnh trẻ khi chơi để trẻ buộc phải dựa vào việc nghe khi giao tiếp, thay vì quan sát khẩu hình.
  • Bạn có thể chơi trò giấu đồ chơi và mô tả hình dáng để trẻ lắng nghe và đoán tên (ví dụ: “Nó có bánh xe, nó có còi kêu bíp bíp”).

phu-huynh-tro-chuyen-cung-tre-khiem-thinh-tai-nha

3. Tắm ngôn ngữ cho trẻ: “Nói, nói và nói” 

  • Nghiên cứu chỉ ra rằng một em bé nghe bình thường tiếp nhận khoảng 45.000 từ thông qua việc nghe trước khi lên 4 tuổi.
  • Cha mẹ cần cung cấp thật nhiều ngôn ngữ bằng cách mô tả mọi thứ đang diễn ra xung quanh (ví dụ mô tả việc lấy ngũ cốc, rót sữa trong bếp).

4. Kỹ thuật “Kể lại nội dung đã nghe” 

  • Trẻ khiếm thính thường thiếu tự tin khi trả lời câu hỏi nếu trẻ không chắc chắn về những gì mình vừa nghe.
  • Trẻ thường có xu hướng dễ dãi hỏi lại “Cái gì cơ?” thay vì suy nghĩ để trả lời.
  • Thay vì nhắc lại ngay lập tức, cha mẹ hãy hỏi lại trẻ: “Con nghĩ mẹ nói gì?” hoặc “Con đã nghe được gì?” để củng cố kỹ năng nghe hiểu của con.

Tương tác ngôn ngữ theo từng độ tuổi

Chúng ta cần biến mọi thứ thành một cuộc thảo luận, dù trẻ ở độ tuổi nào. Chúng ta càng nói nhiều hơn, trẻ cũng sẽ nghĩ nhiều hơn, điều này giúp trẻ phát triển não bộ, và trẻ càng nghĩ nhiều trẻ càng học được nhiều.

  • Trẻ sơ sinh: Tăng cường hát, đọc sách và nói về những gì bạn thấy, nghe thấy khi đi dạo cùng trẻ. Ca nhạc là công cụ tuyệt vời giúp phát triển kỹ năng nghe.
  • Trẻ mầm non: Sử dụng thông tin từ trường học để giúp trẻ kể lại các hoạt động trong ngày, chuyển dần từ câu hỏi “có-không” sang câu hỏi mở để trẻ học cách suy nghĩ.
  • Trẻ tiểu học & trung học: Hỏi những câu hỏi phức tạp yêu cầu sự tư duy. Đảm bảo trẻ hiểu bài trên lớp và thiết bị trợ thính, bao gồm cả các phụ kiện từ xa, đang hoạt động ổn định.

tuong-tac-ngon-ngu-mam-non-va-tieu-hoc-cho-tre-khiem-thinh-avt

Điều kiện tiên quyết để trị liệu ngôn ngữ AVT thành công

Để phương pháp AVT đạt được hiệu quả như mong đợi, cần có sự hội tụ của nhiều yếu tố:

  • Sự đồng hành của gia đình: Điều kiện tiên quyết quan trọng nhất là trẻ phải có cha mẹ hoặc người chăm sóc liên tục hỗ trợ, khuyến khích và kết hợp các chiến lược vào đời sống.
  • Công nghệ tối ưu: Trẻ cần được chẩn đoán chính xác và sử dụng công nghệ nghe được lập trình tối ưu, phù hợp. Phụ huynh và trẻ đều phải cảm thấy thoải mái và tự tin khi sử dụng thiết bị này.
  • Sự phối hợp chuyên gia: Quá trình trị liệu cần được theo dõi sát sao bởi các chuyên gia trị liệu AVT, chuyên gia thính học, và sự phối hợp với giáo viên trên lớp

chuyen-gia-tro-thinh-newlife

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về Trị liệu Ngôn ngữ AVT

Trẻ cần gì để có thể trị liệu hiệu quả với AVT?

Điều kiện tiên quyết quan trọng nhất để AVT có hiệu quả là trẻ phải có cha mẹ hoặc người chăm sóc hỗ trợ và khuyến khích. Chẩn đoán chính xác vấn đề nghe kém cùng với việc sử dụng công nghệ nghe được lập trình phù hợp và tối ưu, cũng là yếu tố quan trọng khi bắt đầu chương trình AVT.

Làm thế nào để tôi biết được trẻ đang tiến bộ?

Các chuyên gia được đào tạo để theo dõi khả năng hiện tại của trẻ, bao gồm nghe, nhận thức, chơi, ngôn ngữ nói và phát triển vận động. Bất kì kỹ năng nào không tiến bộ tương đương các kỹ năng còn lại sẽ được tập trung hỗ trợ trong buổi trị liệu và tại nhà hoặc trường học.

Tôi phải đi làm cả ngày, liệu người thân khác trong gia đình có thể tham gia trị liệu thay được không?

Nếu có thể, chuyên gia trị liệu sẽ cố gắng tìm cách để phụ huynh/người chăm sóc tham dự từng buổi học. Tuy nhiên, trên thực tế, điều này không phải lúc nào cũng có thể thực hiện được. Nếu vậy, chuyên gia có thể làm việc với những người chăm sóc chính khác như thành viên thân thiết trong gia đình.

Tất cả trẻ khiếm thính đều có thể học Nghe và Nói?

Việc học nghe – nói là điều khả thi với nhiều trẻ khiếm thính. Có một số yếu tố ảnh hưởng tới việc này, có thể bao gồm: Độ tuổi bắt đầu nghe kém và độ tuổi vấn đề nghe kém được can thiệp; Công nghệ trợ thính phù hợp; Môi trường học tập ; và việc sử dụng thiết bị trợ thính thường xuyên.

Lời kết

Can thiệp sớm thông qua trị liệu ngôn ngữ AVT không chỉ giúp trẻ khiếm thính nghe được âm thanh mà còn xây dựng nền tảng vững chắc cho các kỹ năng hiểu, nói, đọc, viết trong suốt cuộc đời. Tại Trợ Thính Newlife, chúng tôi cam kết đồng hành cùng ba mẹ từ bước chẩn đoán ban đầu, lựa chọn thiết bị cho đến các chương trình can thiệp chuyên sâu, mang lại cho con cơ hội phát triển toàn diện nhất.

Trợ Thính Newlife tự hào là đơn vị đồng hành cùng hàng ngàn gia đình trên chặng đường giúp con lắng nghe âm thanh cuộc sống. Nếu ba mẹ cần tư vấn chuyên sâu về các giải pháp thính học, đừng ngần ngại liên hệ với chuyên gia của chúng tôi.

TRỢ THÍNH NEWLIFE – LẮNG NGHE ĐỂ TẬN HƯỞNG

  • Hà Nội: 105 Phương Mai, Kim Liên, Hà Nội
  • TP HCM: Số 380, đường 3/2, Phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh
  • Số điện thoại: 0862015001
  • Hotline: 0862015001
  •  Email: Trothinhnewlife@gmail.com
  • Website: trothinhnewlife.vn
  • (Bài viết được biên soạn bởi Ban Chuyên môn Trợ Thính NewLife. Vui lòng ghi rõ nguồn khi trích dẫn.)